İçindekiler

1. NE ZAMAN GELİNİR VE KAÇ GÜN KALINIR
2. SEMERKANT’A NASIL GELİNİR
3. SEMERKKANT’TA NEREDE KALINIR
4. SEMERKANT GEZİ REHBERİ
5. NEREDE YENİR

Tacikistan’a Geçiş

Bunun dışında Tacikistan’ın Pancakent’ine geçişlerin tekrar açılmasıyla rahatça gidebilirsiniz. Hostelimiz dolmuşların kalktığı pazar yerine taksi ayarladı. Semerkant şehir merkezinden ise ortalama 40.000 UZS karşılığında şirin Özbek Kasabası Yaniabad‘taki Özbek-Tacik sınır kapısına taksiyle gelmeniz gerekiyor. Sınırı yürüyerek geçiyorsunuz. Sınırı geçtikten sonra da ortalama 3 dolar ile devam ediyorsunuz.

Semerkant gezilecek yerler bittikten sonra Tacik sınır kapısına giderken bindiğimiz dolmuştaki bir teyzenin kızı Türkçe biliyormuş. Telefonda kızını arayıp bizimle konuşturdu :).

1. Emir Timur Heykeli

Hostelden çıkınca ilk Emir Timur’un mezarından rotamızı çizdik. Giderken heykeli keşfettik.

Üniversite Bulvarındaki Timur’un tahtında oturan heykeli, Semerkant’taki eski Özbek mahallesi ile Rus mimarili yeni mahallenin kesiştiği noktada yer alıyor. Bu heykele ulaştığınızda sağa gidin ve bir sonraki durağınız Gur-i Emir olacak.

Dileyenler Timur heykeli ve mezarının arasındaki Rukhobod Mozalesini📍 görebilir. Ayrıca Timurun mezarının güneyinde Aksaray Mozalesi📍 var.

2. Gur-i Emir

Türk-Moğol tarihinin büyük emiri Timur ibn Tarag’ay’ın 15. yüzyıldan kalma mozolesi. Daha ziyade Timurlenk olarak denilmekte. Han ünvanı kullanmadığını farkettiniz mi? Bunun sebebi Cengiz Han’ın soyundan gelmemesi. Cengiz Han’ın kızıyla evleniyor fakat yine ünvanı kullanamıyor. Böylece Devletin başına oğlunu koyuyor fakat devleti kendi yönetiyor. 1336-1405 yıllarında yaşayan Timur’un mezarı mozaikler ve süslü oymalar içermekte.

Cengiz Han’ın mezarının Kazakistan’ın Rusya sınırında, Ural Dağlarının eteklerinde olduğunu belirmişti sorduğumda babamın eski memuru İlhamcan.

Farsça’da “Kralın Mezarı” anlamına gelen Gur-i Emir, nervürlü turkuaz kubbeli güzel bir mimari kompleks. Türbenin dış dekorasyonu, geometrik ve epigrafik süslemeler halinde düzenlenmiş mavi, turkuaz ve beyaz çinilerden ve pişmiş toprak tuğlalardan oluşmakta.

Türbenin içi daha da muhteşem! mavi ve altın rengine boyanmış sarkıtlarla asılmış nişlerin yanında yıldız saçan ışıklarla parlıyor. İç kubbe, odanın ortasındaki yüksek kafesli pencerelerin etrafında. Mezarların konumu ana odanın altındaki bir kriptada. Bu türbeler Emir Timur’un, oğulları ve torunlarının son dinlenme yerleri.

Emir Timur, Semerkant’a 80 km uzaklıkta bulunan Şehri Sebz’de doğmuş. Vaktiniz varsa günübirlik gezebileceğiniz bir şehir.

3. Registan Meydanı

Registan, Gur-i Emir’e yaklaşık 10 dakikalık yürüme mesafesinde. Bu merkezi meydan Semerkant ve Özbekistan’ın en ikonik manzarası. Timurlenk hanedanının kalbi olan Semerkant’ın tüm ana yolları Registan’a çıkıyor. Saray bildirileri, kutlamalar ve halka açık idamlar için kullanılan bir meydan. Meydan aynı zamanda dünyanın dört bir yanından çiftçi ve zanaatkarların ürünlerini satın alabileceğiniz bir yermiş. Registan, eskiden kumlarla kaplı olduğu için Farsça’da “kumlu yer” veya “çöl” anlamına geliyor.

Düğün fotoğrafçıları arasında çekim yapmak zor oldu. Ayrıca Registan’ı akşam tekrar ziyaret etmenizi tavsiye ederim. Işıklar gün batımından sonra açılıyor ve üç muhteşem binayı da aydınlatıyor. Ayrıca yüksek sezonda (ilkbaharın sonlarından sonbaharın başlarına kadar) her gün saat 21.00’de bir ışık gösterisi düzenlenmektedir.

Registan, Nisan’dan Ekim’e kadar sabah 8.00’den akşam 19.00’a, Kasım’dan Mart’a kadar ise 9.00’dan akşam 17.00’ye kadar açık. Registan’a kapanış saatinden 15 dakika önce girerseniz bir saat daha kalmanıza izin veriyorlar.

Girişindeki parkta yer alan lezzetli dondurma dükkanını bulun (Kızlar bize mi gülmekte ne 😊)! Üstelik süslemeli meydan 3 tarihi medreseyle çevrili.

4. Şir-Dor Medresesi

Meydanın sağındaki 17. yüzyıl medresesi. Şir, kaplan anlamına geliyor ve medresenin adı da taç kapıdaki resimlerden geliyor: sırtlarında güneş taşıyan iki büyük kaplan. Bu görüntü oldukça ilgi çekici çünkü dini yapıların üzerine canlı resmi çizmek İslamda yasak.

Hiç bir yede bahsedilmese de 40 metre yüksekliğindeki minaresine çıkmak mümkün. Medresede, nöbetçiyi isteyin ve 400 yıllık bu minareye tırmanmak istediğinizi söyleyin. Böylece 80.000 UZS karşılığında güvenlik görevlisi sizi merdivenlerin yarısına kadar çıkarıyor. Minarenin üst kısmına başınızı uzatabileceğiniz küçük bir platform bulunmaktadır. Registan ve Semerkant şehrinin manzarası özellikle muhteşem!

Ayrıca 19:00’da geleneksel dans ve müzik gösterisini izleyebilirsiniz. Gösteri biletlerini Registan’a giriş bileti aldığınız yerden 60.000 UZS karşılığında satın alabilirsiniz.

5. Tillâ-Kâri Medresesi

1660’da tamamlanan medrese, Registan’ın ortasındaki bina. Bu medresenin 2 katlı ana cephesi, yatakhanelerle çevrili bir avlusu ve avlunun batı kısmında bir mescidi bulunmaktadır. Medrese eskiden öğrenci yurdu olarak kullanılmış ancak yatakhane odaları günümüzde küçük hediyelik eşya dükkanlarına dönüştürülmüş. Caminin iç duvarları bol miktarda altın işlemeli yaldızlıdır ve Tillâ Kâri’nin Farsça dilindeki anlamı da “yaldızlı”.

Fotoğraf çekerken İngiliz bir turistle sohbet ettim. Mahmood Coffee’nin maskotunu külliyeyle çekiyordu. Gezginler gittiği yerden bu maskotla foto çekip yolluyormuş instagram sayfasına. Bu şekilde beğenilenlere heydi veriyormuş Mahmood Coffee.

6. Uluğ Bey Medresesi

Registan’ın solunda üçüncü medrese olarak Uluğ Bey Medresesi’ni göreceksiniz. Kısacası Semerkant’ın en eski medresesi. Uluğ Bey tarafından yaptırılma ve bizzat kendisi özellikle ders vermiştir. Uluğ Bey Medresesi Müslüman Doğu’nun en iyi üniversitelerinden biriydi.

Namaz kılarken Yunus çekmiş beni.

7. İslam Kerimov Parkı

2 saat civarı Registan’ın keyfine vardıktan sonra doğrudan İslam Kerimov Caddesi’ne gidin. Bu caddenin ucunda İslam Kerimov Anıtının📍 olduğu ve özellikle hediyelik eşya dükkanlarıyla çevrili süslü bir meydanı var.

8. Bibi Hanım Cami

Bibi hanım Camii, Semerkant’ın en önemli anıtlarından biri. Adını Büyük Timur’un eşinden almıştır. Emir Timur bizzat 1400’lerde yaptırmış ve İslam dünyasının en görkemli camisi haline getirmek istemiştir. Ancak Timur fazla hırslanarak için çok büyük gitmek istemiş. Böylece o dönemin inşaat tekniklerini sonuna kadar zorlamış ve o kadar çok yapısal sorunla karşılaşmış ki, cami uzun süre dayanamayacak hale gelmiş.

Yavaş yavaş bozulan camiyi 1897’deki deprem harabeye çevirmiş. Cami artık yavaş yavaş restore ediliyor. Avlunun bazı bölgeleri yeniden inşa çalışmaları nedeniyle yasaklı ancak mevcut restorasyon çalışmalarına rağmen Bibi Hanım Camii sizi etkileyecek. Cami genel olarak çok kalabalık olmadığından birçok fotoğraf fırsatı sunmakta ve avlunun bahçesinde biraz dinlenerek vakit geçirebilirsiniz.

Tüm Özbekistan seyahatimizde bir dilenci gördük o da Türkçe biliyormuş. Bibi Hanım külliyesinde karşımıza çıkan dilenci peşimi bırakmadı.

9. Bibi Hanım Türbesi

Caminin girişi 30.000 UZS. Fakat karşısındaki Bibi Hanım’ın türbesini ücretsiz ziyaret edebilirsiniz.

10. Siyob Dehkon Pazarı

Siab Çarşısı olarak da adlandırılan pazar, Semerkant’ın en büyük pazarı. Bibi Hanım Camii’nin hemen yanında.

Hem yerli halkın hem de yabancıların yiyecek, baharat, kuruyemiş, şeker, meyve ve sebze alışverişi yapabileceği tipik bir Orta Asya pazarı. Ayrıca Özbek hediyelik eşyaları satan tezgahlar da var. Orta Asya’daki pek çok çarşıyı ziyaret ettikten sonra Siyob biraz turistik gelmese de yine de ziyaret edilmesi güzel bir pazar.

11. Hazreti Hızır Camii

Bu cami 7. yüzyılda inşa edilen Özbekistan’ın ilk camisi. Hızır Camii’nin büyük bir restorasyona tabi tutulduğunu göreceksiniz. Semerkant’taki diğer cami ve türbeler kadar gösterişli değil ama ahşap işçiliği çok güzel.

Merdivenlerinden yürüyerek çıkarak Semerkant’ın muhteşem panoramik manzarasının keyfini çıkarabilirsiniz. Güneş ışığında ortaya çıkan çok sayıda ışıltılı kubbe ya da parlak minare göreceksiniz! Böylece Yunusu çektim burada.

12. Şah-i Zinde

Renkli mozaikleri seviyorsanız bu sadece gözünüze hoş gelmiyor, aynı zamanda bu mavi çinili labirentte büyülü ve gizemli bir şeyler var. Şah-i-Zinde, sıra sıra mavi mezarlardan ve dar bir cadde boyunca gruplandırılan çeşitli türbelerden oluşan bir nekropol. Kısacası Timur’un akrabaları da dahil olmak üzere birçok soylunun mezar yeri. Üstelik rivayete göre peygamberimizin kuzeni Kusam ibn Abbas’ın buraya gömüldüğü söyleniyor. Bu bölgede İslam’ı tebliğ etmiş ve Farsça’da “Yaşayan Kral” anlamına gelen Şah-i-Zinde böylece önemli bir merkezidir.

Giriş ücreti 50.000 UZS

13. Afrasiyab Arkeolojik Alanı

MÖ 500-MS 1220 yıllarına ait yerleşim bölgesi. Rasathaneye giderken öğrendik burayı. İçinde ayrıca Afrasiyab Müzesi📍 var.

Dünyanın en büyük sitelerinden biri olan antik kent, Moğollar tarafından 13. yüzyılın başlarında yıkılmış. Adını Turan’ın efsanevi kralı Afrasiyab’dan alıyor. Müze Semerkant’ın kuruluşunun 2500. yılı 1970’te açılma. Mimarı ise Sovyet Ermenisi Arzumyan. Müze kalenin beş odasına yayılma. Ayrıca müzede Afrasiyab kazılarında çıkarılanlar yanında civar bölgelerden eserler de sergilenmekte.

14. Uluğ Bey Rasathanesi

Semerkant’a bir gün ayıranlar Afrasiyab hariç buraya kadarki Semerkant gezilecek yerler hattını yürüyerek gezebilir. Daha sonra otobüsle rasathaneye geçerek gezilerini bitirebilir.

Rasathaneye biz gözü kararttık ve yürüdük. Normalde günde 20-23 km yürüyorum seyahatlerimde. Semerkant’ta günde 40 km geçerek rekor kırdık. Yunus’ta yürümeyi seviyor benim gibi. Size tavsiyem Fila’nın spor ayakkabısını almanız. Kesinlikle ayağımda vurma, şişme vb olmadı. Ayakkabı çok rahat.

Lakin siz 45, 99 veya 17 numaralı şehir otobüsüne binerek Uluğ Bey Gözlemevi’ne ulaşabilirsiniz. Otobüs durağı Hazreti Hızır Camii’nin karşısında ve otobüs bileti ücreti 3000 UZS. Ama biz dönüşümüzü otobüsle yaptık ve Hızır Camii’nde indik.

Geldiğinizde heykel sizi karşılamakta.

Uluğ Bey Rasathanesi, 1420’de Emir Timur’un torunu Uluğ Bey tarafından yaptırılmıştır. Zamanının en büyük gözlem evlerinden ve birçok gökbilimci burada yetişmiş. Gözlemevi, üç devasa astronomik alet etrafında inşa edilen üç katlı silindirik bir binadan oluşuyor. Hatta ana alet, parlak gök cisimlerinin yükseklik açısını ölçmek için kullanılan, 40 metre yüksekliğinde bir meridyen yayı. Uluğ Bey, 1000’den fazla yıldızı ve bunların gökyüzündeki kesin konumlarını içeren kapsamlı bir yıldız katalok oluşturmuş. Bu katalog, teleskopların ortaya çıkmasından 200 yıl önce! Ancak Uluğ Bey 1449’da, saltanatında birkaç savaş kaybetmesiyle oğlu tarafından öldürülmüş. Daha sonra gözlemevi yıkılmış. Rus arkeolog Vyatkin, kalıntılarını 1908’de keşfetmiş.

Böylece ilk günümüzü bitirdik.

Son olarak dileyenler rasathaneden taskiyle Kongil Turistik Köyüne📍 ve buradan da İpek Yolu📍 ile yanındaki Sonsuz Şehir’e📍 uğrayabilir. Ancak bu turistik yerler gezginler tarafından pek uğranmıyor. Nitekim biz de görmedik.

15. İmam Buhari Türbesi

Buhari’yi peygamberimizin hadislerini aktardığı ünlü kitabıyla biliyoruz. Daha önce Buhara’da olduğunu sanıyordum. Arabayla yaklaşık yarım saat sürüyor. Üstelik anayolun hemen yanında ve tesbih satan teyzeler sizi karşılıyor. Çeşmeli meydandan başlayan yoldan gidiyorsunuz ve yerleşke büyük kapılarıyla sizi karşılıyor.

Meydanında yer alan açık hava mezarının ayrıntıları detaylı. Mezar oniks mermerden. Kemerleri ise surelerden oluşan şeritlerle kaplı. Fakat Sovyet döneminde harabe haldeymiş.

Türbenin içine giremiyorsunun ama tabutu görebiliyorsunuz. Ama mezar yer altında. Mimarisinin güzelliği etkiliyor insanı. Birçok Müslüman ülke Kuran göndermiş. Türbenin karşısında cami var. Dışarıda ise ilgi çekici bir şey olmayan pazar var.