Turizmin yıldan yıla artmasıyla birlikte ülke ve özellikle Duşanbe, gezginler için her geçen gün daha ideal hâle geliyor ve ülkede zaman geçirdikten sonra, vizesiz Tacikistan’a seyahat için gerekli tüm ipuçlarını ve ayrıca ilgi çekici bir gezi güzergahı içeren bu rehberi derledim.

Eski Sovyet Cumhuriyeti Tacikistan, İpek Yolu yolculuğunuzda düşünebileceğiniz gerçekten vahşi bir ülke. Dünyanın en yüksek sıradağlarından biri olan Pamir Sıradağları’na ev sahipliği yapan Tacikistan dağları, en maceracı gezginleri, özellikle de M-41’i veya bazı yollardan geçen etkileyici bir yol ve mimari şaheser olan Pamir Otoyolu’nu kullanmak isteyenlerin ilgisini çekmektedir. Orta Asya’nın en uzak ve en güzel dağ manzarası.

GİTMEDEN ÖNCE BİL

Orta Asya Türk tarihinin %80’i Özbekistan’a ait. İlaveten Kazakistan’ı gezebilirsiniz. Babam, eski şoförü İlhamcan beye; Kırgızistan ve Tacikistan’a gitmesinler diye tembihlemiş. Lakin Taşkent’teyken Tacikistan’a geçiş için fazla bilgi alamadığımız için gezimizi ertelemiştik. Buhara’da kaldığımız hostelde Polonya’dan gelen bir çift ile tanıştık. Tacikistan hakkında konuşuyorlardı, ben de nasıl gidebiliriz diye sordum. PanjaKent üzerinden vasıta olduğunu söyleyince rotamızı değiştirdik. Sonuçta bir ülke bir ülkedir dedim. Sonda söyleyeceğimi şimdiden söyleyeyim, bir seyahat tutkunu değilseniz vaktinizi ve paranızı Tacikistan için harcamayın. Çünkü babam haklıymış.

Tacik halkı oldukça dindar. İnanış olarak Suniler ama dilleri Farsça. Muhafazakâr olmasına bakmayın ülkenin, İran’ın aksine rahatça gezebilirsiniz. Bu konuda aşağıda iki anımı arada aktaracağım. Gayet saygılılar. Karşılaştığınız kişilere “Selam Aleykum” demeniz kapıları size açıyor. Bölgenin fakir ülkelerinden biri ancak halkın refah seviyesi Özbekistan’a göre yüksek. Lüks arabalar görüyorsunuz. Ülke oldukça dağlık. Duşanbe sanırım en alçak yeri. Eskiden halk alışveriş yapmak için pazartesi günleri indikleri ovaya konumundan Duşanbe ismi vermişler.  Para birimleri Somoni, İsmail Somoni’ye atfen bu coğrafyada para birimlerinde Som veya Somoni göreceksiniz. Duşanbe 700 bin nüfuslu ufak bir il. Toplu taşıma kullanmanıza gerek yok.

SEMERKANT’TAN DUŞANBE’YE NASIL GİDİLİR

Semerkant’dan sınır kapısına kadarki yolumuzu Semerkant yazıma saklıyorum.  Uzbek-Tajik sınır kapısından geçerken sağ taraftaki kulübeden pasaportlarınızı onaylatmayı unutmayın. Biz pas geçerken Türkçe bilen bir turist konuşmamızı duyunca bizim yönelmemizi sağladı. Birkaç dağcı turistle beraber geçiş yaptık. Sınır kapsından sonra sizi dövizciler ve taksiciler karşılıyor. Etrafınızı sarıp sizi rahat bırakmıyorlar. Özellikle sıkı pazarlık yapın taksicilerle. Ayrıca birkaç kişiden fiyat alın ve fiyatları çarpıştırın. Aldığınız fiyata göre de para bozdurun. Döviz bozdururken arabası olan biri Panjakent’e gittiğini söyledi ve iki kişi 100 Somoni’ye anlaştık. Peşimizde dolanan diğer taksiciler bizi almasını engellemeye çalıştı. Dağcı turistler ya dolmuş bekliyordu ya da fiyatta anlaşamamış olmalı ki bizim araba bulup gitmemizi izlediler.

Türk ve Müslüman olmak burada gerçekten artı. 15 dakika sonra Panjakent’e vardık. Arabamız bizi otobüs durağının yanına bıraktı. Buradan tekrar Duşanbe’ye araba bakarken bir Tacik amca yanında beklememizi ve en fazla 200 somoni vermemizi söyledi. Amca da Duşanbe yolcusuymuş ve gelen taksicilerle konuştu. Duşanbe tarafından yolcu getiren bir Toyoto Camry ile amcanın dediği fiyattan anlaştık. Böylece sınır kapısından direk Duşanbe’ye gitmeye göre oldukça ekonomik oldu bizim için. Meşhur Ölüm Yolu denilen virajlı yolda gittik. Toyota’nın sahibi de sağ olsun oldukça deli sürdü arabayı. Birkaç defa besmele çektik arkada 😊. Hucend yol ayrımına yakın bir yerde 20 dakika namaz molası verdi şoför. Biz de kurutun tadına vardık. İkindi civarı Duşanbe’ye girdik.

Bizi hostelimize kadar bıraktığı için bir 10 Somoni dâha verdik.

NEREDE KALINIR

İki gecelik konaklamamızı yolda gelirken Booking.com üzerinden Bruce Hostel’e yaptım. Duşanbe’ye yolunuz düşerse başka bir yerde kalmayın. Kısacası konakladığım en güzel hosteller arasında. Özbek asıllı zengin bir aile konak şeklindeki evlerini ikiye bölmüşler. Aile misafirlerin üzerinde titriyor. Özellikle geceleri bilgisayarımda çalışırken sürekli meyve ve bisküvi ikram ettiler. 10 yaşındaki oğulları Türkçe biliyor ve her işinize yardım ediyor. Kuruyemiş ve tatlı sürekli masada duruyor zaten.

Geldiğimizde 5 kişilik Çekya’dan öğrenci grubu vardı. Çek çocuklar çok efendiydiler ve Brno’luymuşlar. Erasmus için Brno’ya gittiğimi söyleyince bol bol sohbet ettik. Son geceleriymiş.

Ayrıca Hostel’de Hucend’li bir çocukla tanıştık, oda elinden geldiğince bize yardım etmeye çalıştı. Hukuk mezunu imiş ve savcılık sınavlarına gelmiş. Suç ve Ceza romanını okumasını tavsiye ettim.

Hostelin konumu oldukça iyi.

NEREDE YENİR

Yemek için tavsiye istedik. Rudaki Avenue📍 üzerinde uygun fiyatlı Türk olan Merve Restoranını tavsiye etti hostelimiz. Önce para çekelim dedik. Giderken Maryam isimli bir kız çocuğuna ATM sorduk. Babası geldi ve tarif etti. Yürürken bir korna sesi duyduk. Maryam’in babası Türk olduğumuzu öğrenince arabasını alıp bizi götürmek için gelmiş.

Bulvar üzerindeki yüksek bina Duşanbe Residence📍 isimli ufak AVM. Girişinde ATM’ler bulunuyor. Gerek yok, bina gözüküyor dedikse de adam sağ olsun bizi götürdü. Para çekerken Tacik Halk Bankası’nı kullanın. Diğer ATM’lerde arada sorun yaşadık.

Buradan yemek yemeğe yöneldik. Lokantanın tarifini sorduğumuz bir Tacik, şort giydiğimi görünce “haram haram şort dizinden yukarı dedi”. Ben hoşgörüyle doğru diyorsun dedim.

Bulvar üzeri giderken karşımızda CZN Burak gördük ve arkadaşımı ikna ederek pahalı olsa da girdik. Ben Yayladağı Kebabı yedim, tabi ki böyle bir kebap yok Hatay’da 😊.

HİSAR ŞEHRİ

İlk gecemizde gezilecek yerleri araştırırken Hucend’li çocuk Hisar’ı tavsiye etti. Hisar, Duşanbe’nin 20 km batısında ufak bir il. Giderken taksi tuttuk. Sonra bir baktık taksi metre takır takır dönüyor. Taksiciye bizi indir dedik. Hisara iki dolmuş durağı varmış. Birincisini geçmişiz. Diğerinde bizi indirdi.

Dolmuşun son durağı Hisor Bazaar’da📍 inin. Pazar yerinde bekleyen taksicilere Kala/Kale deyin. Navigasyon hatalı gösteriyor, yürüme mesafesinde değil. Taksicilerin verdiği ücrete pazarlık etmenize gerek yok.

Hisor Fortress📍 veya Hisar Kale Tacikistanda gezmeye değer tek yer diyebilirim. Bizde günümüze burayı görerek başladık. Yeni restorasyondan geçmiş sanırım üst düzey devlet yetkilileri kontrole gelmiş. Bizi selamladılar. Bizden başka da turist yoktu zaten 😊. İki medrese, kale ve pazar yerinden oluşuyor Hisar. Burada bolca eğlendikten sonra geldiğimiz şekilde döndük Duşanbe’ye.

DUŞANBE GEZİLECEK YERLER

Duşanbe’de yapılacak en iyi şeyler:

1. Nevruzgah

Dönüşte navigasyona bakarak geldik ve dolmuş Navruzgah yakınına yönelince indik. Navruzgaz nehrin kenarında bayramların kutlandığı oldukça şatafatlı bir devlet sarayı. Halk düğün fotoğrafları çektirmek için geliyor. Arkadaşım Yunus’u merdivenlerde fotoğrafını çektim. Buradan nehir boyu yürüyerek Flagpole’a devam ettik. Yürürken turist olarak bizden başka koca şehirde Rus bir aileyi gördük.

2. Zafer Parkı

Flagpole📍, günümüze kadarki dünyanın en büyük bayrak direğiymiş. Fakat liderliğini kime kaptırdığı hakkında bir bilgi bulamadım. Flagpole dış işleri bakanlığının olduğu tepedeki büyük meydanda yer alıyor.  Su havuzlarıyla çevrili olan Victory Park’ta📍 (Zafer Parkı) Flagpole, Stutue of İsmoil Somoni📍 (İsmail Somoni heykeli) ve Donkey Ears olarak da anılan Independence Monement📍 yani Bağımsızlık Anıtı arka arkaya yer alıyor. Daha sonra ileride zafer anıtını yani Victory Monement’ı📍 gezebilirsiniz.

Meydanın nehirle kesiştiği yerde Türkçe müzik çalan bir büfede kahve molası verdik, kahve de kahveden başka her şeye benziyordu. Tacik bir çocuğun yanına oturduk. Elimde Iphone X’i görünce zengin sandı beni garibim. İngilizce pratik etmeye çalıştı benimle.  

3. Hacı Yakup Cami

Buradan dinlendikten sonra Haji Yakoub Mosque’e rotamızı çevirdik. Kestirmeden gideyim derken ben gece kondular arasında çıkmaz yollarda bulduk kendimizi. Ayrıca gece kondu dediğime bakmayın o evler bizim villalardan güzel. Devlet hepsini yıkıp büyük bir meydan yapıyor. Yıkım çalışmaları nedeniyle yollar kapalı. Devlet başkanı otoriter olunca şehrin ortasında gözüne çirkin görünen her yeri yıkıp modernize ediyor. Ne var ki Ankara’da hâla kalenin etrafı hâla virane gece kondular ile dolu, yıkabilirse devlet. Derken Hacı Yakup Camii’ne vardık. Fazla eski olmayan medrese tarzı bir cami. Böylece fotoğraflarımızı çekerek günümüzü sonlandırdık.

Başka da gezilecek yer de yok. Dönüşte Merve lokantasından yemek yiyelim dedik ama kart kabul etmeyince bir hamburgerciye girdik. Böylece günümüzü sonlandırarak hostele geçtik.

Ertesi gün hostelde kahvaltımızı yaptıktan sonra yola çıktık. Önce hostel sahibinin oğlu kapıda fotoğraflarımızı çekti ve taksi ayarladı. Sitelerine koyacak galiba. Taksi hosteli bulamayınca bisikletine atladı ve getirdi. Taksiciye tariflerini yaptıktan sonra biz gözden kaybolana kadar bekledi. Bu çocuğu özleyeceğim.

HUCEND ÜZERİ DÖNÜŞ

Duşanbe’nin kuzeyinde Sahred Taxi Station var. Buradan Khujand/Hucend’e taksiler kalkıyor. Hucend üzeri Taşkent’e gidip bir gece kaldıktan sonra Çimkent – Kazakistan’a geçeceğiz. Taksi durağına geldiğinizde akbaba misali taksiciler başımıza uçuşuyor. Daha önce hostelde tanıştığımız Hucend’li arkadaş kişi başı 200-250 arası verin ama 200’e zorlayın dedi. 420 somoniye sakallı bir taksiciyle anlaştık ne olur ne olmaz diye telefondan da gösterip ok dedirttim.

Şoför 2 kişi daha bulduktan sonra öğle vakti yola çıktık. Yol boyunca Kur’an-ı Kerim dinleyerek geldik. Bozuk İngilizcesiyle “best music” dedi arada bir. Hucend yolu daha uzun, Panjakent sapağından sonra dayanamayarak mola istedim. Etrafımızı kokain tarzı bir şey satan çocuklar sardı, lakin istemiyoruz dedikçe agresifleştiler, başımızdan savmak için Tacik tatlısı gibi bir şey aldık.

İstaravşan’da yemek molası verdik, ama lokantayı görünce midemiz kaldırmadı ve dışarıda bekledik Yunus ile. İkindin Hucend’in içinden geçtik, ama Duşanbe’den daha beğendim. İki yolcuyu burada bıraktıktan sonra biz devam ettik. Gün batımında Özbekistan sınır kapısına vardık. Yalnız bizim şoför 450 istedi inerken. Ekran görüntüsünü iyi ki almışım, bir şey diyemedi.

Yürüyerek sınır kapılarından geçtik. Özbek tarafında bir kadın polisle göz göze geldim. Türkçe biliyormuş, pasaportumu istedi ve gülümseyerek lafa tuttu. Yaşı da büyüktü 😊. Yolumuzu uzattığımızı ve Taşkent üzeri Çimkent’e geçeceğimizi söyledim. Böylece Yunus da rahatça gümrük kontrolünden geçti. Ne yazık ki coğrafyada dâhi sınır geçişlerinde polisler 10 tane soru sormadan geçmenize izin vermiyorlar. Oysaki bizim ülkemizde ise pasaport kontrolünden yabancılar ellerini sallayarak geçiyorlar.  Özbekistan’a girince efendi Özbek birini bulduk, iki kişi daha bulmasını rica ettik yol parasını paylaşmak için. Bu sırada akşam çöktü ve ben bulduğum bir büfeden bir şeyler yedim beklerken. Sonra bir baktım herkes beni bekliyor.

DUŞANBE’DEN TAŞKENT’E NASIL GİDİLİR

Konaklama rezervasyonlarımı seyahatim boyunca sınır kapılarını geçine yaptım. Çünkü riske atmak istemedim. Hemen bir gece için Taşkent’te kaldığımız Galery Hostel’e baktım booking.com’da. Yer gözükmedi, bir de arayım dedim. Telefonu açar açmaz Bek (hostelin sahibi genç) tanıdı, telefonumu kaydetmiş meğer. Ama şaka yaptığımı, işletmek için aradığımı sanmış Bek. Güldük ve cidden geliyoruz yerin var mı? dedim. Oysa Galery’nin hotel kısmı da varmış. Hotel kısmından rezervasyonlarda göstermediği boş oda saklarmış hep. Sorun yok gel abi dedi.

Bizi Grand Mir Otel’in oraya bırakmasını söyledik, çünkü Tacikistan’dan gelince Özbek Som’u kalamamıştı üzerimizde. Bu seferde Özbek Halk Bankası ATM’sinden 😊 paramızı alarak şoföre ödeme yaptık (Yunus’un Halk Bankası kartından para çektik hep, ben hiç para bozdurmadım). Yunus samsa almak istedi ve Galery Hostel’e geçtik. Yunus dinlenmeye geçti, ben Türkiye’de gemi kaptanlığı yapmış bir Özbek genç ile tanıştım ve sohbet ettim. Bek de Özbek kavunu ikram etti. Ardından ben de dinlenmeye geçtim.

Tacikistan yolculuğunuzu planlama hakkında hâlâ sorularınız mı var? Aşağıdaki yorumlarda bana bildirin veya bir e-posta gönderin!

KONAKLAMA